Kontrreformacja - prądy, kierunki, filozofia
dodane: 6 stycznia 2008
Kontrreformacja to prąd powstały w Kościele katolickim wobec
zagrożenia reformacją. Działania podejmowane przez Kościół katolicki w celu
przeciwstawienia się postępom różnowierstwa były następujące:
- powstanie Towarzystwa Jezusowego (jezuitów)
w celu zorganizowania kampanii antyprotestanckiej
- powołanie Trybunału Inkwizycyjnego w 1542 r.
- sobór trydencki (1545 - 1563)
- ustanowienie indeksu ksiąg zakazanych w 1559
r.
Sobór trydencki wydał szereg dekretów, a Kościół
uformował się wówczas jako organizm polityczny i wypracował na swój użytek
ścisłą strategię działania. Pierwszym zadaniem była gruntowna reforma wewnątrz
instytucji kościelnej, która miała odnowić wizerunek Kościoła w oczach wiernych.
Dbając o nieskażoność dogmatów, o prawomyślność wiary, Kościół wyraźnie
określił, co należy uznać za katolickie w dziedzinie nauki, dyscypliny i
zwyczajów kościelnych. Wytyczył też jasno zasady sztuki, zwłaszcza sakralnej. Do
wprowadzenia w życie nowych zarządzeń zostali wytypowani jezuici, zakon, który
od tej pory do połowy XVIII w. będzie dominował w życiu kulturalnym i w
szkolnictwie nie tylko kościelnym, ale i świeckim.
Kontrreformacja w Polsce
Polski
Kościół katolicki w 1577 r. poparł całkowicie postanowienia soboru trydenckiego.
Udostępniono tereny polskie dla działalności jezuitów, którzy osiedlili się
początkowo w Braniewie, później zaś założyli swoje ośrodki w cłym kraju. Zakon
ten dążył do podniesienia poziomu szkolnictwa i przykładał dużą wagę do
wychowania młodego pokolenia. Zamiarem jezuitów było dążenie do wpływów na rządy
w państwie, zajmowali oni stanowiska doradców lub kaznodziejów królewskich (np.
P. Skarga). Doszło do tego, że za czasów Zygmunta III Wazy wszystkie urzędy
państwowe były zastrzeżone dla katolików.
Literatura polska
tego okresu (nie tylko ta tworzona przez samych jezuitów) zdominowana była przez
piśmiennictwo religijne. Cenzura wspomagana przez indeks ksiąg zakazanych
broniła ogólnego dostępu do dzieł tej miary co "O obrotach sfer niebieskich"
Kopernika. Dlatego wiele utworów nie związanych z tematyką religijną (np. poezje
J.A. Morsztyna) krążyło w kopiach rękopiśmiennych.
Wielką
popularność zyskały natomiast upowszechniane przez Kościół żywoty świętych (np.
"Żywoty świetych" P. Skargi). W centrum zainteresowania znalazły się narodowe
przekłady biblii, jak również tematyka biblijna. Jezuici przyjęli w swoich
szkołach program klasyczny, dostosowując go do filozofii chrześcijańskiej. W ten
sposób "chrystianizowali antyk" - łączyli wątki antyczne z biblijnymi,
poszukiwali motywów analogicznych. Wykorzystywali również wzorce starożytnej
łaciny - w baroku wraca łacina do literatury.
Lektura
dodatkowa:
- praca zbiorowa pod red. J. Pelca,
"Kontrreformacja - Barok. Prace z historii kultury"
- Cz. Hernas,
"Barok"
Przygotowali
Rafał - Dreamer@poczta.fm
Paweł Florczak
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
