Egzystencjalizm - prądy, kierunki, filozofia
dodane: 27 lutego 2007
Kierunek w filozofii ukształtowany w poł. XIX w. (S. Kierkegaard) i
mający różne postacie w XX w. Nurt ten oddziałał głównie na literaturę francuską
po II wojnie światowej.
Przedstawiciele
egzystencjalizmu (w wersji teistycznej i ateistycznej - patrz hasła: teizm,
ateizm) wyrażali przekonanie, że człowiek jako jedyny spośród wszystkich bytów
wyłącznie sam tworzy się tym, kim jest, dokonując własnych wewnętrznych wyborów,
w których wyraża się wolność jako atrybut
człowieczeństwa.
Istnienie ludzkie jest zawieszone
pomiędzy przeszłością, której już nie ma, a przyszłością, której jeszcze nie ma,
stąd towarzyszy mu poczucie przemijalności i niespełnienia. Z drugiej strony
wolność wewnętrzna jest ciągle zagrożona urzeczowieniem i utratą autentyczności
ludzkiego istnienia. Wynika z tego wewnętrzne rozdarcie i osamotnienie
jednostki, którą egzystencjalizm analizuje w oderwaniu od kształtujących ją
warunków.
Reklama
Egzystencjalizm, uformowany przez takich
myślicieli i pisarzy, jak Jean Paul Sartre i Albert Camus, był wyrazem sytuacji
kultury po kataklizmie drugiej wojny światowej, który spowodował załamanie
przekonań humanistycznych, wiarę w dobro i piękno człowieka. Literatura
egzystencjalna podjęła próbę uratowania wartości ludzkich, dała intelektualny
obraz sprzeczności epoki, która obfitowała w czyny zbrodnicze i haniebne, ale
też w akty szlachetności, poświęcenia i bohaterstwa. Najważniejszą wartością dla
egzystencjalizmu jest ludzkie, jednostkowe
istnienie.
Jean Paul Sartre wywierał wpływ na postawy
życiowe, modę, obyczaj i sposób życia środowisk młodzieżowych i artystycznych.
Poglądy teoretyczne egzystencjalizmu wyłożył w dziele "Byt i nicość" (1943).
Sartre napisał i ogłosił ponadto zbiór opowiadań "Mur", powieść "Drogi
wolności", dramaty: "Muchy", "Ladacznica z zasadami", "Diabeł i Pan Bóg" oraz
liczne eseje.
Albert Camus jest autorem takich znanych
powieści, jak "Obcy" (1942), "Dżuma" (1947), "Upadek" (1956), a także opowiadań,
dramatów i esejów. W "Dżumie" podejmuje problematykę współczesności, analizując
prawdopodobne wypadki wywołane straszliwą epidemią. Trudny humanizm tej powieści
polega na tym, że zło nie jest w stanie zniszczyć wewnętrznych wartości
człowieka, gdyż ten wyraża siebie samego w pracy, wysiłku i
cierpieniu.
W Polsce elementy egzystencjalizmu pojawiły
się już w okresie międzywojennym (W. Gombrowicz), a szerzej po 1956
r.
Przygotowali
Rafał - Dreamer@poczta.fm
Paweł Florczak
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
