Realizm Pana Tadeusza
dodane: 12 marca 2006
"Pan Tadeusz" jest realistycznym obrazem ówczesnej Polski szlacheckiej. Szlachta polska nie była klasą jednolitą, toteż spotykamy w utworze przedstawicieli arystokracji, dumnego i zarozumiałego Stolnika Horeszkę, któremu - jak twierdzą biografowie poety - nadał Mickiewicz cechy hrabiego Ankwicza, poznanego w Rzymie, który niechętnie patrzył na młodego poetę zabiegającego o rękę jego córki. Na przykładzie rodu Horeszków Mickiewicz przedstawia zachodzący w tym czasie proces ubożenia magnatów. Majątek Horeszków został skonfiskowany, ponieważ Horeszko jest uczestnikiem konfederacji barskiej.
Reklama
Do bogatej szlachty można zaliczyć Podkomorzego, który cieszy się pewnym
poważaniem wśród szlachty, jest dumny ze swego stanowiska, które w istocie
jest mało znaczące.
Natomiast Soplicowie należą do szlachty średniozamożnej. Jacek Soplica
staje się wzorem obywatela i patrioty, ale także jego brat - Sędzia
oczekuje na przyjście Napoleona, a swego bratanka stara się wychować w duchu
patriotyzmu. Podkreślić należy również jego humanitarny stosunek do
służby, troskę o gospodarstwo.
Typowym rezydentem, zubożałym szlachcicem jest Wojski, urodzony myśliwy,
organizator polowań, słynny ze swej gry na rogu. Pełni on w Soplicowie rolę
marszałka dworu.
Natomiast Woźny Protazy - Baltazar Brzechalski i Klucznik - Gerwazy
Rębajło pełnią rolę zwykłych służących, chociaż mogą udowodnić swe
szlacheckie pochodzenie. Są oddani i wierni swym panom, a doskonałym
przykładem tego jest Gerwazy, który po zabójstwie swojego pana poprzysiągł
zemstę wszystkim Soplicom, przebaczając Jackowi dopiero przed jego
śmiercią.
Zupełnie odrębną grupę stanowi szlachta zaściankowa, osiadła w Dobrzynie.
O Dobrzyńskich dowiadujemy się, że przybyli z centralnej Polski na Litwę,
dawniej byli rodem dość licznym i możnym, ale zubożeli. Oprócz posiadania
herbów rodowych niczym właściwie nie różnili się od chłopów, sami musieli
pracować na swych małych zagonach. Na czele zaścianka stał Maciej
Dobrzyński, starzec siedemdziesięciokilkuletni, cieszący się wielkim
poważaniem wśród swoich. Tę szlachtę zaściankową poeta ukazał w jasnym
świetle. To właśnie Maciej Dobrzyński obok Jacka Soplicy jest przykładem
wielkiego patrioty, który "tam szedł, gdzie Ojczyzny dobro upatrywał".
Maciek Dobrzyński jest także nosicielem wielu innych dodatnich cech. Jest
odważny i szlachetny, cechuje go wielka mądrość życiowa. Swej odwagi
dowiódł walcząc w powstaniu kościuszkowskim, wracając na pole bitwy,
będące pod ciągłym ostrzałem Moskali, aby zabrać stamtąd pozostawionego
przez innych ciężko rannego szlachcica. Należnej mu nagrody nie przyjął
jednak, mimo że był ubogi. Cieszył się poważaniem, ponieważ znał się
doskonale na gospodarstwie, jego rady były zawsze mądre i dobre, ale nie
zabiegał o tę popularność, wręcz odwrotnie. Tak więc, zdaniem autora, to
właśnie te szlacheckie zaścianki były ostoją patriotyzmu i polskości.
Zaściankowa szlachta podtrzymywała świadomość narodową, przywiązana do
swych herbów rodowych, które niezależnie od stanu majątkowego pozwalały
jej przynależeć do wielkiej społeczności szlacheckiej.
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę