Ba³tyk
dodane: 13 marca 2006
Ba³tyk jest morzem ¶ródl±dowym, otoczonym l±dem tylko jednego kontynentu. Jest te¿ jednym z najm³odszych mórz Atlantyku. Rozwój naszego morza zwi±zany jest z wytapianiem siê lodowca w czasie ostatniego zlodowacenia pó³nocnopolskiego, oraz ze wznoszeniem i obni¿aniem siê obszaru pó³nocnej Europy. Oko³o 12 tys. lat temu wody roztopowe, zbieraj±ce siê przed czo³em l±dolodu, utworzy³y s³odkowodne ba³tyckie jezioro zaporowe, które dopiero pó¥niej uzyska³o po³±czenie z Atlantykiem. W ten sposób ok. 500 lat pó¥niej powsta³o zimne Morze Yolidowe. Zanikaj±cy przez setki lat l±dolód skandynawski powodowa³ podnoszenie siê terenów Skandynawii, czego wynikiem by³a utrata po³±czenia morskiego z Atlantykiem i ponowne przeobra¿enie siê morza (ok. 8 tys. lat temu) w s³odkowodne jezioro ancylusowe. Równocze¶nie obni¿y³o siê po³udniowe wybrze¿e jeziora ancylusowego, i powsta³o powtórne po³±czenie z Atlantykiem.
Reklama
Wspó³czesny Ba³tyk ukszta³towany zosta³ ok. 2 tys. lat temu. Rozci±ga siê po³udnikowo na d³ugo¶ci ok. 1300 km . Zajmuje on powierzchniê 415,3 tys. km kwadratowych Ba³tyk jest morzem p³ytkim, szelfowym. Oko³o 80% jego powierzchni le¿y na g³êboko¶ci 50 - 100 m. Na dnie wyró¿niæ mo¿na g³êbie, oraz p³ycizny - ³awice (£awica S³upska, Bornholmska i Odrzañska). ¦rednia jego g³êboko¶æ wynosi 52 m., a maksymalna g³êboko¶æ - 459 m. (g³êbia Lansort na wschód od Gotlandii). Ba³tyk jest te¿ morzem ch³odnym. Jego temperatura zale¿y od szeroko¶ci geograficznej, a tak¿e od zasolenia. ¦rednie zasolenie wynosi od 8 do 10 ‰. Wystêpuj± lokalne pr±dy morskie:
- powierzchniowy pr±d wody s³odkiej (opadowej), p³yn±cy na zachód,
- g³êbinowy pr±d wody s³onej przynosz±cy s³one wody z Morza Pó³nocnego,
- dryfy powoduj±ce potok rumowiska skalnego, szczególnie piasku i tworzenie mierzei (przy wybrze¿ach po³udniowych)
Brzeg polski dzieli siê na dwa g³ówne rodzaje:
Klifowy - w miejscach, gdzie morze podchodzi do wysoczyzny morenowej )z przewag± glin i g³azów);
Wydmowy (niski i piaszczysty) - w miejscach gdzie wystêpuj± niskie obszary pradolinne, czêsto zabagnione.
Polskie wybrze¿e okre¶la siê jako mierzejowo - zalewowe.
- Mo¿esz tak¿e:
- wys³aæ link do znajomego
- lub wydrukowaæ t± stronê