Sława i chwała
dodane: 23 września 2001
Trzytomowa powieść Jarosława Iwaszkiewicza "Sława i chwała" to najrozleglejsze dzieło prozatorskie pisarza, a zarazem obok "Nocy i dni" oraz "Przygód człowieka myślącego" Marii Dąbrowskiej, najwybitniejsza współczesna realizacja epicka, nie posiadająca właściwego odpowiednika w polskiej literaturze dwudziestego wieku. Zamysł tej powieści zrodził się już w okresie wojny i okupacji, pierwszy natomiast tom został opublikowany w 1956 roku (następne: w 1958 oraz 1962). "Sława i chwała" to zarazem ważny etap w rozwoju twórczej drogi artystycznej Jarosława Iwaszkiewicza. Pisarz wypowiadał się bowiem w rozmaitych gatunkach prozatorskich i lirycznych. Uprawiał nowelistykę, powieściopisarstwo, sięgał również po formy pograniczne w stosunku do literatury: po esej, felieton, reportaż. Wykorzystywał także gatunki epistolograficzne i pamiętnikarskie. W takim kontekście "Sława i chwała" wydaje się więc ukoronowaniem twórczości prozatorskiej, w jednym bowiem dziele zawiera pisarz dotychczasowe, niezwykle wszechstronne doświadczenia epickie.
Reklama
Lektura "Sławy i chwały" fascynuje bogactwem przedstawionych pejzaży i
środowisk społeczno-kulturowych, kreacją bohaterów reprezentujących
rozmaite postawy moralne i światopoglądowe, fascynuje także złożonością
podejmowanych problemów, zarówno tych znaczących jedynie w planie
jednostkowym, egzystencjalnym, jak również zagadnień ogólnych, ważkich
wydarzeń historycznych.
Szerokie tło historyczne, społeczne i środowiskowe "Sławy i chwały"
przywołuje nieodparcie refleksję o tradycji dziewiętnastowiecznej prozy
realistycznej, która w kształtowaniu się struktury powieści
iwaszkiewiczowskiej odegrała rolę zasadniczą. Oto bowiem odnajdujemy w tym
dziele panoramę życia Polaków i Polski, kształtowania się najnowszych
dziejów ojczystych w burzliwych dziesięcioleciach obecnego wieku.
Opowieść o losach narodu w przełomowych dla niego momentach - zasadnicza
idea "Sławy i chwały" - unaocznia również epopeiczny aspekt dzieła.
Akcja powieści rozpoczyna się w decydującym dla losów Polski i Europy
momencie - w przededniu I wojny światowej, latem 1914 roku; jej zamknięcie
natomiast przypada na drugą połowę lat czterdziestych, na okres dźwigania
się Polski z wojennych zniszczeń i okupacyjnych strat. W tym ponad
trzydziestoletnim obszarze czasowym, w jakim zawiera się fabuła powieści
Jarosława Iwaszkiewicza, odnajdujemy te wszystkie wydarzenia historyczne,
które najistotniej kształtowały dwudziestowieczne dzieje Polski. Aby w
pełni uzmysłowić sobie historyczny właśnie aspekt "Sławy i chwały", wskażmy
niektóre z nich: a więc - otwierające powieść wydarzenia I wojny światowej
i Rewolucji Październikowej oraz związana z nimi "droga" Polaków do
niepodległości, następnie wojna polsko-radziecka 1920 roku, przewrót
majowy, dokonany przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku, wydarzenia września
1939 roku, kształtowanie się podziemnego ruchu oporu i udział młodzieży
polskiej w działaniach Armii Krajowej, aż po Powstanie Warszawskie i
pierwsze lata powojenne. Na tej historycznej kanwie powieści zostają
ukazane dzieje bohaterów reprezentujących rozmaite środowiska społeczne i
różne pokolenia. Zarazem ten aspekt "Sławy i chwały" nieodmiennie kojarzy
się z realistycznym kształtem dzieła. Tak pomyślana powieść staje się
bowiem świadectwem dziejów narodu w określonym czasie historycznym.
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
