Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki
dodane: 23 września 2001
"Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki" to pierwsza nowożytna powieść
polska, którą Krasicki napisał na przełomie lat 1774/75. Wydano ją w Warszawie w
1776 roku nakładem Michała Gr"lla. Wyrosła głównie z doświadczeń, które zdobył
jako współpracownik "Monitora" i autor szkiców społeczno-obyczajowych.
Powieść łączy elementy różnych typów ówczesnej prozy
europejskiej: powieści satyryczno-obyczajowej, przygodowej i utopijnej. Napisana
jest w formie pamiętnika, którego pisaniem zajął się tytułowy bohater pod koniec
swego burzliwego i pełnego doświadczeń życia.
Reklama
Za twórców nowej
powieści realistycznej uważa się trzech pisarzy angielskich. Są to: SAMUEL
RICHARDSON, autor "Pameli" i "Clarissy", HENRY FIELDING, który napisał "Historię
życia Toma Jonesa, czyli dzieje podrzutka" i "Amelię", DANIEL DEFOE, autor
głośnej powieści pt. "Przypadki Robinsona Cruzoe". Wymienione utwory można
traktować za źródła, z których korzystał Krasicki jako autor "Mikołaja
Doświadczyńskiego przypadków, przez niegoż napisanych, na trzy księgi
rozdzielonych" (tak brzmi pełen tytuł powieści). Część utopijną utworu
poprzedził kontakt Krasickiego z dziełami PLATONA ("Państwo"), TOMASZA MORE'A
("Utopia"), wspomnianego już DANIELA DEFOE, oraz JONATHANA SWIFTA ("Podróże
Guliwera").
Księga I opisuje młodość Mikołaja przedstawia
jego rodziców i środowisko, w jakim się wychował, edukację domową pod kierunkiem
francuskiego guwernera oraz naukę w szkołach publicznych, pobyt w Warszawie i
Paryżu. Miejscem początkowej akcji jest fikcyjna wieś Szumin, rodowa siedziba
Doświadczyńskich. Rodzice nie wychowywali syna jak należy. Mikołaj pierwszą
wiedzę o świecie zdobywał wśród służby; nasłuchał się niesamowitych opowieści,
które zapełniły jego dziecięcy świat upiorami i czarownicami i które uczyniły go
dzieckiem bojaźliwym i niesamodzielnym. Za namową wuja, rodzice wysyłają
Mikołaja do szkoły. Po śmierci ojca szesnastoletni Mikołaj powrócił do domu i
rozpoczął beztroski i próżniaczy żywot. Sprowadzony do domu modny kawaler z
Francji, miast przekazywać praktyczną wiedzę młodzieńcowi, podsuwa mu francuskie
romanse, które wprowadziły Mikołaja w nastrój sentymentalny i świat
powieściowych amantów. Po nieprzyjemnych przejściach wyjechał do Warszawy, aby
tu oddać się w ręce jeszcze gorszego łotra niźli jego poprzedni opiekun. Młodego
Doświadczyńskiego ciągnie zagranica. Zastawił więc trzy wioski, zebrał gotówkę,
a chcąc ją jeszcze powiększyć, zorganizował zajazd na sąsiada. Ratuje skórę, ale
traci cały majątek. Nie rezygnuje jednak, zaciąga nowe pożyczki i wyjeżdża do
Paryża. Tam żyjąc równie hulaszczo, znów traci wszystko i aby uchronić się przed
więzieniem, dostaje się na statek do Indonezji, który w drodze rozbija się o
skały, a Mikołaj jako jedyny przetrwał katastrofę.
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
