Józef i jego bracia
dodane: 23 września 2001
Jedno z wielkich dzieł Manna, tetralogia "Józef i jego bracia", stanowi, przynajmniej na pozór, odejście od teraźniejszości i sięgnięcie daleko wstecz do tematu biblijnego. Temat historyczny daje co prawda autorowi niejednokrotnie większe możliwości ukazania właśnie problemów współczesnych, co oczywiście nie polega na mechanicznym przenoszeniu zjawisk i procesów historycznych teraźniejszych w przeszłość czy też na tłumaczeniu współczesności przy pomocy wydarzeń z odleglej przeszłości, lecz na ujęciu jednych i drugich we wspólnej perspektywie, perspektywie historii, stanowiącej ogólną, nadrzędną prawidłowość losu człowieka. Powiązanie najodleglejszej przeszłości z teraźniejszością uzyskuje Mann przez pełne ironii i dowcipu przeplatanie historii, mitologii i spraw najnowszych. Narrator spraw najodleglejszych np. wykazuje - anachronicznie - dzisiejszą wiedzę, a często i dzisiejszy punkt widzenia. Także bohaterowie mówią niejednokrotnie rzeczy, wykraczające znacznie poza ich uwarunkowania historyczne; spełniają więc dwie funkcje: postaci historycznych, a zarazem postaci ponadczasowych. Wynika stąd dystans wobec przeszłości, który czyni przeszłość bardziej zrozumiałą, a jednocześnie nie pozwala identyfikować jej z teraźniejszością.
Reklama
Tetralogia jest m.in. rodzajem powieści edukacyjnej, w której główny bohater,
Józef, rozwija się z pełnego fantazji marzyciela i egoisty w człowieka
działającego społecznie. Józef "żywiciel" jest w końcu bohaterem "rewolucji od
góry", który pozyskał zaufanie ludu, ponieważ reprezentuje interesy tego ludu.
Jest on w tym względzie wyrazem dwoistej inspiracji autora: niejednokrotnie w
literaturze niemieckiej głoszonej zasady "wychowania księcia" (od Lutra do
Wielanda i Schillera) oraz Rooseveltowskiego "New Deal" w zmienionych
społecznie warunkach, niosącego w istocie ten sam program odgórnych społecznych
reform.
Problematyka życia i śmierci odgrywa również w tym utworze Manna ważną rolę.
Szczególnie wyraźnie występuje w partii poświęconej spotkaniu Józefa z
Mut-em-enet (nasuwa się analogia z "Czarodziejską górą": Hans Castorp - Clawdia
Chauchat), które dopełnia wiedzy bohatera o rzeczach ostatecznych. Autor
wyraźnie sugeruje, że tylko ta wiedza umożliwia Józefowi dokonanie dzieła
uratowania Egiptu.
Przygotowali
Rafał - Dreamer@poczta.fm
Paweł Florczak
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
