Logowanie

Streszczenie

Buddenbrookowie

dodane: 23 września 2001

  Kreśląc w swej pierwszej wielkiej powieści "Buddenbrookowie" historię rodziny kupieckiej z Lubeki, losy poszczególnych ludzi, ukazuje Mann zarazem ogólne tendencje rozwojowe mieszczaństwa w XIX wieku, i to nie tylko mieszczaństwa niemieckiego. Sam autor doszedł później do przekonania, że chcąc napisać książkę bardzo niemiecką w treści i formie, napisał fragment duchowych dziejów mieszczaństwa europejskiego. Historia rodziny Buddenbrooków obejmuje okres od roku 1835 do lat siedemdziesiątych stulecia, a więc okres, w którym funkcja społeczna burżuazji jako klasy przeradza się z postępowej w reakcyjną (świadectwem tego są kolejno: nieudana rewolucja mieszczańska w Niemczech w r. 1848 oraz zwycięstwo paryskich komunardów w r. 1871).

Reklama

  W powieści chodzi o burżuazję kupiecką; burżuazja przemysłowa nie jest uwzględniona, z tego też powodu nieliczne postacie robotników nie występują jako nowa antagonistyczna siła społeczna, lecz tylko jako grupa związana węzłem stosunków patriarchalnych z patrycjatem miejskim. Uwaga autora skupia się więc nie na konfliktach międzyklasowych, lecz na konfliktach wewnętrznych jednej klasy, zaostrzających się coraz bardziej w każdym następnym pokoleniu. To ograniczenie tworzywa sprawia, że w tradycyjnej podstawowej relacji charakter - sytuacja akcent w powieści pada na charakter, tak że przy powierzchownym odczytaniu dzieje postępującego upadku rodziny Buddenbrooków można by rozumieć jako rezultat procesu rozkładu charakterów głównych bohateców, kolejno: dziadka, ojca i syna, od prawie jednolitej osobowości pierwszego, poprzez wewnętrzne rozdwojenie drugiego, do pełnej dezintegracji osobowości ostatniego. Szczególnie dobitnie akcent ten jest postawiony w wypadku syna. W tej samej sytuacji niebywałej koniunktury ekonomicznej po zwycięstwie nad Francją, kiedy powstają nowe fortuny (przykładem powodzenie Hagenstroma), fortuna Tomasza Buddenbrooka upada.

  Jednakże uważniejsze odczytanie skłania do innych wniosków. Dziadek, stary Johann Buddenbrook, jest jeszcze przedstawicielem mieszczaństwa przedsiębiorczego, kierującego się motywami racjonalistycznymi, wierzącego w postęp rozumiany jako ruch wstępujący własnej klasy. Jednak ograniczony jej tradycją odczuwa nieufność wobec gwałtownego procesu uprzemysłowienia i niechęć w stosunku do rozwoju kapitalizmu, nie mogąc przezwyciężyć swych klasowych uwarunkowań, poza tym przewidując wynikające z tego rozwoju niebezpieczeństwo dla pozycji społecznej burżuazji. Jego syn, konsul Buddenbrook, odczuwa już wyraźnie skutki burzliwego wzrostu ekonomiki w warunkach kapitalistycznych. Prowadzi firmę z całym oddaniem, starając się już jednak nie tyle pomnażać osiągnięcia przodków, co zachować zdobyte przez nich pozycje wobec zaostrzającej się "wilczej" konkurencji. Utrzymanie firmy staje się dla niego zadaniem naczelnym, "fetyszem", któremu podporządkowuje postępowanie i uczucia.

Nasze serwisy