Bogurodzica
dodane: 23 września 2001
Archaizmy fleksyjne:
Bogurodzica Dziewica Maryja" - forma mianownika l.p. w funkcji wołacza,
który współcześnie brzmi: Bogurodzico Dziewico Maryjo! "Bogurodzica" dziś
Bogarodzica - w staropolskim języku celownik zamiast dzisiejszego
dopełniacza.
"Bożyc" - wołacz od wyrazu Bożyc - syn Boga.
"Bożycze" - forma wołacza, Bożycu.
"Zyszczy, spuści "- 2 osoba l.p. trybu rozkazującego z końcówką -y, -i.
Te formy rozkaźnika zaniknęły w XIII w. Obok nich występują dzisiejsze,
nowsze formy zakończone na spółgłoskę, np. usłysz.
"Bogiem sławiena" - przez Boga sławiona. Staropolska struktura gramatyczna
bezspójnikowa - "sławiena" kim? Bogiem, dzisiejsza forma spójnikowa -
wsławiona przez kogo?
"Gospodzina" - biernik od gospodzin, jest to forma nowsza.
Reklama
Archaizmy fonetyczne
"Krzciciela" - dzisiejsze Chrzciciela, a więc "K" przeszło w "Ch". Ta
oboczność spółgłoskowa zachowała się w gwarze góralskiej do naszych
czasów.
"Sławiena" - dzisiejsze sławiona. W wyrazie tym obserwujemy brak
przegłosu (oboczności "e" - "o"). Niektórzy językoznawcy widzą tu wpływ
języka czeskiego
Archaizmy słowotwórcze
W wyrazie "bożycze" wyróżnić można wyraz zasadniczy - podstawowy Bóg i
cząstkę słowotwórczą -ycz, -ic, a więc "bożyc" - syn Boga. Cząstkę tę
dodawano w języku ruskim do imienia ojca na określenie syna, tzw.
otczestwo.
Wyraz "Gospodzina" mówi również o wpływach Rusi na język staropolski,
pochodzi on bowiem od słowa "gospod" - pan.
Archaizm składniowy
"Twego dziela" - dla Twego. "Dziela", podobnie jak znany dzisiaj przyimek
"dla", w języku staropolskim stało zawsze po wyrazie rządzonym.
"Bogurodzica" jest nie tylko najstarszą polską pieśnią religijną, ale
także pierwszą pieśnią Maryjną. W dawnych wiekach była pieśnią bojową i
hymnem narodowym. Jan Długosz mówi, że jako pieśń bojowa rozbrzmiewała na
polach Grunwaldu przed bitwą. Śpiewało ją także rycerstwo polskie przed
bitwą pod Warną.
Przygotowali
Rafał - Dreamer@poczta.fm
Paweł Florczak
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
