Bogurodzica
dodane: 23 września 2001
"Bogurodzica" jest to najstarsza polska pieśń religijna. Jej najdawniejszy
przekaz pochodzi z 1407 r., ale czas powstania jest sporny. Analiza tekstu,
budowy stroficznej i języka pozwala stwierdzić, że pochodzi ona z XIII w.
Treścią pierwszej strofy jest modlitwa do Matki Boskiej o wstawiennictwo
do Jej Syna. W drugiej natomiast strofie podmiot zbiorowy zwraca się do
Chrystusa, aby przez wzgląd na Jana Chrzciciela zapewnił ludziom pobożne
(dostatnie) życie na ziemi i zbawienie wieczne po śmierci: "A na świecie
zbożny pobyt / Po żywocie rajski przebyt".
Obok treści, historyka literatury może interesować interpretacja pieśni,
poznajemy bowiem światopogląd człowieka średniowiecza, który
charakteryzują: postawa teocentryzmu i ascetyzmu.
Reklama
Interesująca jest również kompozycja pieśni, nacechowana symbolicznie.
Główną postacią i adresatką utworu jest Matka Boska - Oblubienica,
Pośredniczka. Występują też w tekście inne osoby: Chrystus, Bóg i Jan
Chrzciciel. Wszystkie te postacie tworzą symboliczną w średniowieczu
liczbę cztery, odnoszącą się do kwadratu cnót: męstwa, sprawiedliwości,
umiarkowania i roztropności.
Obie zwrotki kończy pełniący funkcję refrenu zwrot "Kyrie eleison - Kyrie
eleison", tzn. Panie, zmiłuj się. To wezwanie jest przyjęte z liturgii
łacińskiej (ale pochodzi z greckiego).
"Bogurodzica" zdumiewa kunsztowną budową, wysokim poziomem artystycznym
tekstu literackiego i melodii wiersza. W pieśni są stosowane rymy
wewnętrzne i końcowe, które cechuje powtarzalność formy gramatycznej, np.
"popyt - przebyt". Zastosowano wiersz średniowieczny, nazywany zdaniowo -
rymowy, ponieważ w każdym wersie zamyka się zdanie pojedyncze lub
jednorodny człon zdaniowy. Każdy wiersz jest wypowiedziany z intonacją
wznoszącą się lub opadającą.
"Bogurodzica" jest zabytkiem języka staropolskiego, językoznawców
interesują więc archaiczne formy gramatyczne i leksykalne.
Archaizmy leksykalne:
"zwolena" - wybrana,
"dziela" - dla,
"jąż" - którą,
"jegoż" - o co,
"zbożny" - dostatni lub pobożny,
"przebyt" - bytowanie, przebywanie.
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
