MŁODA POLSKA - ogólna charakterystyka epoki
dodane: 13 marca 2006
3. Polska:
Stefan
Żeromski
- jeden z najbardziej płodnych pisarzy polskich przełomu XIX i XX
wieku; tworzył w czasach Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego; jego
dorobek literacki i znaczenie dla literatury polskiej są ogromne;
-
wylansował swój własny styl, zwany dziś żeromszczyzną, charakteryzujący się
silnie nacechowanym emocjonalnie tokiem narracji (dobitne określenia,
wykrzyknienia i in.) oraz długimi, wielokrotnie złożonymi zdaniami;
Reklama
- chronologicznie: zbiór nowel
"Opowiadania" ("Doktor Piotr", "Zmierzch", "Zapomnienie", "Siłaczka");
-
powieści: "Promień" (pierwsza powieść); "Syzyfowe prace", "Ludzie bezdomni";
- powieść historyczna "Popioły"; "Duma o hetmanie";
- dramat "Róża";
"Ponad śnieg jaśniejszym się stanę", "Turoń", "Uciekła mi przepióreczka";
-
tragedia "Sułkowski";
- powieści "Uroda", "Wierna rzeka";
- powieść
"Przedwiośnie", poemat prozą "Puszcza jodłowa";
- dzięki doskonałemu
wyczuciu tętna życia społeczeństwa i trapiących je chorób, moralistycznej pasji
i wpływowi na postawy ludzi - zyskał miano "sumienia narodu";
- wszystkie
środki i style stosowane przez Żeromskiego (np. liryzacja, technika
naturalistyczna i impresjonistyczna) służą najczęściej ważkiej problematyce
społecznej bądź narodowej, propagowaniu idei i wzorców osobowościowych;
-
jego twórczość zdradzała skłonność do "rozdrapywania ran" narodu, demaskowała
zło i przenikliwie badała jego źródła;
Władysław Stanisław
Reymont
- laureat nagrody Nobla w 1924 r. za "Chłopów";
- przenikliwy
obserwator życia codziennego, zarówno miejskiego ("Ziemia obiecana"), jak i
wiejskiego ("Chłopi"); z reporterskim zacięciem opisywał te sfery życia, z
którymi się spotykał jako krawiec, wędrowny aktor, kolejarz, nawet niedoszły
mnich;
- pisywał powieści i opowiadania w stylu naturalistycznym i
psychologicznym, ze skłonnościami do kreślenia dynamicznych panoram;
-
"Pielgrzymka do Jasnej Góry", "Komediantka", "Fermenty", "Ziemia obiecana"
(powieść o Łodzi);
- "Chłopi" (1902-09), trylogia "Rok 1794";
Dramat:
Trzy tendencje:
1.
dramat naturalistyczny z przewagą komedii społecznych; wyrastający z tradycji
realistycznych (G. Zapolska, K. Kisielewski, T. Rittner);
2.
dramat symboliczny (S. Wyspiański, S. Przybyszewski);
3. dramat
ekspresjonistyczny, nowatorski; występują elementy ekspresjonizmu (wyrażenie
treści głęboko ukrytych) - T. Miciński;
1.
Belgia:
Maurycy Maeterlinck
- "Ślepcy" - ślepcy i
sytuacja, w jakiej się znajdują, są symbolami egzystencji ludzi końca wieku;
2. Norwegia:
Henryk Ibsen
- "Nora", "Podpory społeczeństwa",
"Upiory", "Wróg ludu", "Dzika kaczka";
- poruszają zagadnienie roli prawdy i
kłamstwa w życiu ludzkim, problem moralnej odpowiedzialności za siebie i innych;
- reprezentuje dramat realistyczny, ukazujący najbardziej zawiłe konflikty
ludzkiego życia;
3.
Polska:
Stanisław Wyspiański
- widzi konieczność
podjęcia walki z marazmem społeczeństwa polskiego, pragnie obudzić w nim
pragnienie podjęcia czynu torującego drogę do niepodległości; początkowo chodzi
oczyn zbrojny ("Wesele"), potem (w "Nocy listopadowej" i "Wyzwoleniu") - o
przemianę duchową narodu, o jego ponowne narodzenie się; ta nowa interpretacja
ludzkiej egzystencji sugeruje konieczność aktywnej i bohaterskiej postawy wobec
przeciwieństw losu;
- "Wesele" 1901, dwa wątki: realistyczny i
fantastyczno-symboliczny;
- "Wyzwolenie" 1903
- po tematykę swych
dramatów sięgał do epoki romantyzmu: "Warszawianka", "Lelewel", "Noc
listopadowa"; dokonywał rozrachunku z historią;
- odwoływał się także do
czasów antycznej Grecji: "Akropolis", "Protestilas i Leodamia", "Meleanger",
"Achilles", "Powrót Odysa";
- zainteresowania tradycją narodu polskiego:
"Legenda", "Bolesław Śmiały", "Skałka";
- tragedie współczesne: "Klątwa",
"Sędziowie";
Gabriela Zapolska
- rozpoczęła od kariery
aktorskiej, potem zaczęła pisać sztuki teatralne i powieści;
- nowele,
powieści: "Kaśka Kariatyda", "Przedpiekle", "Sezonowa miłość", "Córka Tuśki",
tom nowel "Akwarele";
- dramaty: "Żabusia", "Moralność pani Dulskiej",
"Skiz", "Ich czworo", "Panna Maliczewska";
- krytykuje środowisko
mieszczańskie, demaskuje jego obłudę moralną, filisterstwo;
Lektura
dodatkowa:
- A. Makowiecki, "Młoda Polska"
-
M. Podraza-Kwiatkowska, "Literatura Młodej Polski"
Przygotowali
Rafał - Dreamer@poczta.fm
Paweł Florczak
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
