BAROK - ogólna charakterystyka epoki
dodane: 13 marca 2006
W Polsce sonet wprowadzili J. Kochanowski i M. Sęp-Szarzyński. W nowszych czasach ustaliła się włoska postać sonetu. Uprawiany w różnych okresach literatury uważany za formę szczególnie trudną, pojmowany był jako popis i sprawdzian kunsztu poetyckiego (romantyzm - A. Mickiewicz i J. Słowacki, pozytywizm - A. Asnyk, Młoda Polska - J. Kasprowicz, K. Tetmajer, L. Staff, współcześnie - J. Iwaszkiewicz, A. Słonimski, S. Grochowiak, S. Swen-Czachorowski).
Reklama
epos rycerski - najstarszy gatunek epicki, wywodzący się z ludowych podań o legendarnych lub
historycznych bohaterach z plemiennej przeszłości; są to dłuższe utwory, najczęściej
wierszowane; źródłem eposów były mity, podania i baśnie; epos rycerski ukształtował się
w średniowieczu.
pamiętnik - gatunek piśmiennictwa użytkowego oraz wzorowany na nim gatunek literatury
pięknej - pisane w pierwszej osobie wspomnienia z życia prywatnego i/lub publicznego.
W odróżnieniu od dziennika pamiętnik pisany jest z perspektywy późniejszej od całości
przedstawionych wydarzeń i w sposób bardziej sumaryczny. Wiele pamiętników rzeczywistych
ze względu na ich wartość literacką zalicza się obecnie do literatury pięknej ("Pamiętniki" J. Ch.
Paska). Powieści pisane w formie pamiętnika pozwalały usunąć pośrednictwo narratora, zbliżyć
czytelnikowi perspektywę postaci. Pojawiły się zwłaszcza w prozie o zainteresowaniach
psychologicznych (np. w okresie Młodej Polski).
list - gatunek wywodzący się ze starożytności (Horacy), uprawiany głównie w okresie
klasycyzmu, związany z kulturą dworską, wprowadzający rozważania ogólne, elementy
dydaktyczne, niekiedy satyryczne. Ramą utworu była konwencja komunikacji listownej; list sięgał
do epistolografii (sztuki pisania listów) użytkowej. Obowiązywała w nim "stosowność" stylu do
treści oraz do rodzaju stosunków między dwiema stronami komunikacji (w liścia kierowanym do
przyjaciela dopuszczane były tony bardziej osobiste). W liście możliwa była większa swoboda,
obniżenie tonu, wprowadzenie formy swobodnej rozmowy. Nierzadko sięgano po formę listu
z podróży. W liście okolicznościowym, częstym w okresie oświecenia, dopuszczalne były
błahsze treści. Od ody list różnił się przed wszystkim powściągliwością tonu, refleksyjnością.
List w Polsce był rozpowszechniony w okresie oświecenia (I. Krasicki, S. Trembecki), w okresie
romantyzmu przybrał charakter mniej retoryczny, a bardziej intymny, np. u J. Słowackiego, C.
Norwida ("Do obywatela Johna Brown").
Lektura dodatkowa:
- A. Sajkowski, "Barok"
- J. Pelc, "Barok - epoka przeciwieństw"
- Cz. Hernas, "Barok"
Przygotowali
Rafał - Dreamer@poczta.fm
Paweł Florczak
- Możesz także:
- wysłać link do znajomego
- lub wydrukować tą stronę
